با تداوم جنگ روسیه و اوکراین، گندم برای خریداران جهانی گرانتر میشود
واردکنندگان عمده گندم در آسیا، خاورمیانه و آفریقا که برای تامین گندم خود روی منطقه دریای سیاه حساب باز کرده بودند، اکنون در تامین محمولهها با مشکل مواجه شدهاند؛ زیرا حملات به کشتیها و زیرساختهای بندری، جابهجایی محمولهها را از ماه ژوئیه تقریبا متوقف کرده است.
این محدودیتها باعث جهش قیمتها شده است؛ بهطوری که قیمت قراردادهای آتی (فیوچرز) گندم در بورس شیکاگو که شاخص بازار جهانی است، از پایینترین سطح خود در ماه ژوئن، ۴۰ درصد افزایش یافته و به بالاترین حد در سه سال و نیم گذشته رسیده است. همچنین قیمتهای نقدی (فیزیکی) گندم از سوی سایر صادرکنندگان نیز جهش یافته و خطر موج جدیدی از تورم مواد غذایی را برای برخی از آسیبپذیرترین مصرفکنندگان جهان ایجاد کرده است.
به گفته معاملهگران و صاحبان کارخانههای آرد، اکثر واردکنندگان جهانی طی چند ماه گذشته به امید دستیابی به توافقی میان روسیه و اوکراین برای امکانپذیر شدن حملونقل غلات، از خرید جایگزین خودداری کردهاند، اما اکنون ذخایر داخلی، بهویژه در آسیا که به واردات وابسته است، رو به اتمام است.
رقابت برای خرید محمولهها تا پایان سال — یعنی زمانی که فصل برداشت محصول در نیمکره جنوبی آغاز میشود — تشدید خواهد شد و پیشبینی میشود قیمتها در این فاصله زمانی باز هم افزایش یابند.
اوله هانسن، مدیر استراتژی کالا در «ساکسو بانک» گفت: «منطقه دریای سیاه برای حملونقل غلات اهمیت زیادی دارد و اگر خریداران نتوانند غلات را از این منطقه تامین کنند، ناچارند به دنبال منابع دیگری باشند که این امر موجب افزایش بیشتر قیمتها خواهد شد.»
اگرچه برخی از خریداران خاورمیانه و آفریقا هماکنون به دنبال منابع جایگزین هستند، اما برخی دیگر از واردکنندگان میگویند ذخایری در اختیار دارند که میتواند تا ماه نوامبر یا پایان سال کفاف نیازشان را بدهد و پیش از آن نیازی به خرید حجمهای بزرگتر نخواهند داشت.
کشتیهای گرفتار
بر اساس برآوردهای شرکت «کپلر»، صادرات گندم روسیه در ماه سپتامبر با کاهشی چشمگیر نسبت به ۵ میلیون تن سال گذشته، به حدود یک میلیون تن خواهد رسید. در همین حال، اوکراین نیز در ماه جاری حدود یک میلیون تن گندم صادر خواهد کرد که معادل نیمی از حجم صادرات سپتامبر سال گذشته است.
این کمبود و فشار بازار، در کوتاهمدت بیشترین آسیب را به آسیا وارد خواهد کرد. ایشان بانو، تحلیلگر حوزه کشاورزی در شرکت دادههای کالایی «کپلر» گفت: «تعداد بسیار کمی کشتی برای بارگیری وارد این بنادر میشوند و همان حجم اندکی هم که از روسیه و اوکراین صادر میشود، به خریدارانی در خاورمیانه و آفریقا اختصاص دارد؛ هیچ محمولهای به سمت آسیا نمیرود.»
او افزود: اندونزی، دومین واردکننده بزرگ جهان، در ماه جاری تنها حدود ۶۰ هزار تن محصول از منطقه دریای سیاه دریافت کرده است، در حالی که این رقم در سپتامبر سال گذشته، به نیم میلیون تن میرسید.
به گفته معاملهگران، کارخانههای آردسازی اندونزیایی در حال روی آوردن به تامینکنندگان دیگر، از جمله آرژانتین، هستند و برای گندم استرالیا حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد بیشتر از قیمتهایی میپردازند که پیشتر برای محمولههای دریای سیاه توافق کرده بودند.
به گفته معاملهگران، در حالی که برخی از کارخانههای آردسازی سفارش محمولههای فله گندم از استرالیا و آرژانتین را آغاز کردهاند، برخی دیگر برای عبور از کمبود فوری عرضه، به محمولههای کوچکتر روی آوردهاند.
یک مدیر ارشد در یک شرکت آردسازی در جنوب شرقی آسیا گفت که این شرکت برای جایگزینی گندم روسیه و اوکراین، سفارشهایی در قالب کانتینر از استرالیا ثبت کرده، اما به دلیل هزینههای بالا، اقدام به خرید مقادیر فله نکرده است.
این مدیر که مایل نبود نامش فاش شود، گفت: «قیمتها به شدت افزایش یافته و ما در موقعیتی نیستیم که بتوانیم تمام این هزینه اضافی را به خریداران آرد خود منتقل کنیم.»
قیمت پیشنهادی برای گندم منطقه دریای سیاه (از مبدا رومانی) با احتساب هزینه حمل و بیمه (C&F) تا مقصد جنوب شرقی آسیا، حدود ۳۴۰ دلار در هر تن و قیمت گندم سفید ممتاز استرالیا برای محموله ماه اکتبر حدود ۳۴۵ دلار در هر تن است؛ ارقامی که حدود ۲۵ درصد بالاتر از قیمت معاملات گندم دریای سیاه پیش از بحران کشتیرانی است.
کاهش ذخایر
مصر، به عنوان بزرگترین خریدار جهانی گندم، قرار است در بازه زمانی سپتامبر تا اکتبر، کمتر از یکدهم حجمی که سال گذشته از روسیه و اوکراین دریافت کرده بود را تحویل بگیرد. با این حال، این کشور تا حدی دستش برای مانور باز است.
یک معاملهگر اروپایی گفت: «واردکنندگان نمیتوانند تا ابد منتظر بمانند، اما میتوانند زمان نسبتا زیادی صبر کنند زیرا محصولات کشاورزی خاورمیانه و شمال آفریقا به تازگی برداشت شده و فرصتی برای تنفس بازار فراهم کرده است، هرچند این وضعیت قطعا برای کل فصل دوام نخواهد داشت.»
بر اساس دادههای رسمی، واردات گندم مصر در نیمه نخست ماه سپتامبر، به ۱۴۳,۸۷۰ تن کاهش یافت که در مقایسه با ۸۷۶,۱۳۹ تن در مدت مشابه سال گذشته، سقوط چشمگیری یافته است. بخش عمده محمولههای سال گذشته از روسیه و اوکراین تامین شده بود.
شریف فاروق، وزیر تامین مصر، یکشنبه هفته جاری اعلام کرد که این کشور در حال روی آوردن به فرانسه و سایر تامینکنندگان اروپایی و متنوعسازی منابع واردات برای کاهش وابستگی به اوکراین و روسیه است.
با این حال، به گفته معاملهگران مستقر در قاهره، برخی خریداران مصری همچنان از گزینههای جایگزین استقبال نمیکنند، زیرا کارخانههای آردسازی ترجیح میدهند از همان نوع گندمی استفاده کنند که به فرآوری آنها عادت دارند و همچنین هنوز به ذخایر داخلی دسترسی دارند.
بر اساس گزارش رویترز، هشام سلیمان، معاملهگر مستقر در اسکندریه، گفت که بسیاری از کارخانههای آردسازی در مصر با ۳۰ درصد ظرفیت خود فعالیت میکنند، زیرا منتظر کاهش قیمتها هستند؛ قیمتهایی که در صورت ازسرگیری کشتیرانی در دریای سیاه، ممکن است تا یکپنجم کاهش یابد. همه منتظرند ببینند روسیه و اوکراین پای میز مذاکره مینشینند یا خیر. بازار بهشدت نگران است که در صورت وقوع چنین اتفاقی، قیمت ناگهان ۵۰ یا ۶۰ دلار در هر تن کاهش یابد./ ایسنا
