گاهشمار تلاش کنگره برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ

به گزارش پایگاه خبری «صدای سما»  مجلس سنای آمریکا بامداد امروز با اختلافی اندک (با 48 رأی مخالف در برابر 47 رأی موافق) قطعنامه‌ای را که خواستار کاهش اختیارات جنگی ترامپ و متوقف کردن جنگ با ایران تا زمان صدور مجوز رسمی از سوی کنگره بود را ناکام گذاشت.

این نهمین تلاش دموکرات‌های مجلس سنای آمریکا از زمان آغاز تجاوز آمریکایی-اسرائیلی علیه ایران در اسفند سال گذشته برای محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ بود؛ برخی از این تلاش‌ها موفق بوده‌اند و برخی دیگر ناکام مانده‌اند.

قانونگذاران آمریکایی 4 بار هم در مجلس نمایندگان قطعنامه‌ای با موضوع مشابه را به رأی گذاشته‌اند.

برای درک بهتر این رویارویی تاریخی میان کنگره و دونالد ترامپ، باید ابتدا به ابزاری نگاه کنیم که نمایندگان و سناتورها برای مهار ماشین جنگی کاخ سفید به کار گرفته‌اند؛ ابزاری قانونی به نام «قطعنامه اختیارات جنگی».

قطعنامه اختیارات جنگی چیست؟
این قانون در سال 1973 (در اواخر جنگ ویتنام) به عنوان وزنه تعادلی در برابر قدرت رو به افزایش رئیس‌جمهور در فرماندهی ارتش، توسط کنگره تصویب شد.

طبق قانون اساسی آمریکا، «حق اعلان جنگ» انحصاراً در اختیار کنگره است، اما رئیس‌جمهور به عنوان فرمانده کل قوا، حق هدایت عملیات‌های نظامی دفاعی یا اضطراری را دارد. قطعنامه اختیارات جنگی آمد تا جلوی سوءاستفاده از این حق فرماندهی را بگیرد.

طبق این قانون، هرگاه رئیس‌جمهور نیروهای مسلح را بدون اعلان جنگ رسمی به یک درگیری نظامی اعزام کند:
1. باید ظرف 48 ساعت گزارش رسمی خود را به کنگره ارائه دهد.
2. یک ساعت‌شمار و ضرب‌الاجل 60 روزه فعال می‌شود. رئیس‌جمهور تنها 60 روز فرصت دارد تا یا تاییدیه رسمی کنگره را بگیرد، یا نیروها را به خانه بازگرداند. (البته 30 روز دیگر برای خروج ایمن نیروها قابل تمدید است).

آغاز جنگ ایران و پایان ضرب‌الاجل 60 روزه

با آغاز رسمی عملیات موسوم به خشم حماسی علیه ایران در اسفندماه 1404 (فوریه 2026)، این ساعت‌شمار قانونی برای دولت دوم دونالد ترامپ فعال شد.

کاخ سفید به دلیل نداشتن مجوز رسمی از کنگره، از همان ابتدا تحت فشار شدید حقوقی قرار داشت. ضرب‌الاجل 60 روزه ترامپ برای کسب مجوز جنگ یا عقب‌نشینی، در اواخر فروردین‌ماه 1405 (آوریل 2026) به پایان رسید.

درست در همین مقطع بود که نبردهای پارلمانی در کنگره برای پایان دادن به جنگ علیه ایران به اوج خود رسید:

پیش از پایان ضرب‌الاجل (مارس تا اواسط آوریل): ترامپ و فراکسیون جمهوری‌خواهان با تکیه بر اکثریت خود، توانستند تمام قطعنامه‌های ضدجنگ (مانند قطعنامه‌های شماره 104، 38، 118 و 116) را مهار کنند تا دست ترامپ برای مدیریت فاز اولیه جنگ باز بماند.

پس از پایان ضرب‌الاجل (اواخر آوریل تا ژوئن): با ورود جنگ به وضعیت «غیرقانونی» (بدون تاییدیه کنگره پس از 60 روز) و بروز بحران زنجیره تامین تسلیحات و افزایش قیمت سوخت، صفوف جمهوری‌خواهان شکست.

چرخش سناتورهایی مثل سوزان کالینز و لیزا مرکاوسکی دقیقاً به این دلیل رخ داد که دولت پس از پایان مهلت 60 روزه، همچنان به جنگ ادامه می‌داد.

سرانجام در ماه مه و ژوئن 2026، پس از گذشت بیش از یک ماه از پایان ضرب‌الاجل قانونی، کنگره توانست با برخی شرایط این قطعنامه‌ها را پیش ببرد.

تقویم زمانی این نبرد فشرده پارلمانی را در تایملاین زیر مشاهده می‌کنید. جدول زیر اطلاعات را خلاصه کرده اما در ادامه توضیحات مربوط به آن آمده است:

رد قطعنامه سنا شماره 104
14 اسفند 1404 (4 مارس 2026)

مجلس سنا در نخستین واکنش رسمی پس از آغاز درگیری‌های نظامی، قطعنامه‌ای را که خواستار خروج فوری نیروهای آمریکایی از جنگ با ایران بود، با رأی 53 به 47 مسدود کرد. این رأی‌گیری به وضوح قطب‌بندی شدید حزبی را در هفته‌های آغازین جنگ نشان داد؛ چرا که تمام جمهوری‌خواهان برای حفظ دست باز دونالد ترامپ در هدایت جنگ یکپارچه عمل کردند. تنها استثنای این حزب، سناتور «رند پاول» بود که به دموکرات‌های ضدجنگ پیوست. در جبهه مقابل نیز «جان فترمن»، سناتور دموکرات، با چرخش از موضع حزب خود، به نفع ترامپ رأی داد تا این تلاش اولیه در نطفه خفه شود.

رد قطعنامه مجلس نمایندگان شماره 38
15 اسفند 1404 (5 مارس 2026)

تنها یک روز پس از سنا، مجلس نمایندگان طرح ضدجنگ «توماس ماسی» (نماینده جمهوری‌خواه کنتاکی) را که از ماه‌ها قبل (ژوئن 2025) در نوبت بود، با رأی 219 به 212 رد کرد.

ماسی تلاش داشت با جلب حمایت دموکرات‌ها، ترمز ماشین جنگی ترامپ را بکشد. در این رای‌گیری، 210 دموکرات به همراه ماسی و وارن دافیدسون رأی مثبت دادند، اما بدنه اصلی جمهوری‌خواهان (215 نفر) در کنار 4 دموکرات محافظه‌کار (هنری کوئلار، جرد گولدمن، گرگ لندزمن و خوان وارگاس) یک جبهه متحد تشکیل دادند و مانع تصویب آن شدند.

رد قطعنامه سنا شماره 118
28 اسفند 1404 (18 مارس 2026)

با ورود جنگ به هفته سوم و بروز اولین نشانه‌های فرسایش در زرادخانه‌های موشکی، دموکرات‌های سنا تلاش کردند تا با ارائه یک طرح جدید، کاخ سفید را به توقف عملیات ملزم کنند. با این حال، لابی سنگین پنتاگون و پافشاری ترامپ بر لزوم تداوم «عملیات خشم حماسی» باعث شد که صفوف جمهوری‌خواهان در سنا دست‌نخورده باقی بماند و این قطعنامه نیز با همان نتیجه قاطع 53 به 47 شکست بخورد.

رد قطعنامه سنا شماره 116
4 فروردین 1405 (24 مارس 2026)

در اواخر ماه مارس، در حالی که گزارش‌های غیررسمی از آسیب دیدن برخی پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس مخابره می‌شد، سنای آمریکا برای سومین بار با قطعنامه‌ای مشابه مواجه شد. رهبری دموکرات‌ها امیدوار بود خستگی ناشی از درگیری، برخی از جمهوری‌خواهان میانه‌رو را با آن‌ها همراه کند، اما انضباط حزبی در اردوی ترامپ بار دیگر خود را تحمیل کرد و طرح با تکرار نتیجه 53 به 47 مسدود ماند.

رد قطعنامه سنا شماره 123
26 فروردین 1405 (15 آوریل 2026)

با ورود به اواسط ماه آوریل و نزدیک شدن به روزهای پایانی ضرب‌الاجل 60 روزه اختیارات جنگی، سنای آمریکا یک قطعنامه جدید را به رأی گذاشت که این بار با نتیجه 52 به 47 شکست خورد.

کاهش یک رأی در جناح مخالفان قطعنامه، به دلیل غیبت سناتور جمهوری‌خواه «جیم جاستیس» بود که در این جلسه سرنوشت‌ساز حاضر نشد، اما این غیبت هم برای شکستن بن‌بست دموکرات‌ها کافی نبود.

رد قطعنامه مجلس نمایندگان شماره 40
27 فروردین 1405 (16 آوریل 2026)

در آستانه اتمام مهلت 60 روزه، مجلس نمایندگان شاهد یکی از دراماتیک‌ترین و نزدیک‌ترین رقابت‌های سیاسی بود. قطعنامه پیشنهادی «گریگوری میکس» تنها با اختلاف یک رأی و با نتیجه 214 به 213 رد شد.

در این کارزار فشرده، 212 دموکرات و توماس ماسی رأی موافق دادند. وارن دافیدسون که قبلاً رأی مثبت می‌داد، این بار رأی ممتنع داد که ضربه سختی به دموکرات‌ها بود.

از سوی دیگر، غیبت 3 نماینده سرشناس جمهوری‌خواه (لورن بوبرت، توماس کین و نانسی میس) فضا را برای تصویب مهیا کرده بود، اما همراهی 2 دموکرات (جرد گولدمن و کوین کیلی) با 212 جمهوری‌خواه، بار دیگر ترامپ را برنده این هیاهو کرد.

رد قطعنامه سنا شماره 114
2 اردیبهشت 1405 (22 آوریل 2026)

کمی پس از سررسید ضرب‌الاجل 60 روزه و ورود جنگ به فاز تاییدنشده، سنا بار دیگر شانس خود را امتحان کرد. این بار طرح ضدجنگ با رأی 51 به 46 متوقف شد. آرایش صندلی‌ها در این روز به شدت آشفته بود؛ سه سناتور کلیدی یعنی چاک گراسلی، دیو مک‌کورمیک و مارک وارنر در صحن حاضر نبودند و جیم جاستیس که در رأی‌گیری قبلی غایب بود، این بار به صحنه برگشت و رأی منفی داد تا برتری جمهوری‌خواهان حفظ شود.

رد قطعنامه سنا شماره 184
10 اردیبهشت 1405 (30 آوریل 2026)

در اواخر آوریل، با غیرقانونی شدن تداوم جنگ از نظر کنگره، اولین ترک‌های جدی در بدنه حزبی سناتورهای طرفدار جنگ ظاهر شد. در جریان رأی‌گیری برای قطعنامه شماره 184، «سوزان کالینز»، سناتور جمهوری‌خواه مین، به جبهه مخالفان جنگ پیوست و به قطعنامه رأی مثبت داد. با این چرخش، رأی‌گیری به نتیجه 50 به 47 رسید و باز هم مسدود شد، چرا که سه سناتور دیگر (موران، موری و تابرویل) در این جلسه غایب بودند و دموکرات‌ها نتوانستند از این فرصت طلایی بهره‌برداری کنند.

رد قطعنامه سنا شماره 163
23 اردیبهشت 1405 (13 مه 2026)

فشار افکار عمومی به دلیل افزایش قیمت بنزین در آمریکا در دوران پسا‌ضرب‌الاجل، دومین سناتور جمهوری‌خواه را نیز مجبور به عقب‌نشینی کرد. «لیزا مرکاوسکی» در این تاریخ به همراه سوزان کالینز به قطعنامه ضد جنگ رأی مثبت داد. با این حال، طرح در یک قدمی پیروزی و با رأی ناپلئونی 50 به 49 شکست خورد؛ چرا که غیبت «پیت ریکتس» جمهوری‌خواه نتوانست کفه ترازو را به نفع دموکرات‌ها سنگین کند و اکثریت شکننده حفظ شد.

گره‌خوردن رأی قطعنامه مجلس نمایندگان شماره 75
24 اردیبهشت 1405 (14 مه 2026)

مجلس نمایندگان به بن‌بست مطلق رسید و نتیجه رأی‌گیری دقیقاً 212 به 212 مساوی شد که طبق قوانین کنگره به معنای رد طرح است. در این روز، دموکرات‌ها موفق شدند سه جمهوری‌خواه (ماسی، فیتزپاتریک و تام بارت) را با خود همراه کنند. در مقابل، جمهوری‌خواهان نیز دو دموکرات (کوین کیلی و جرد گولدمن) را به سمت خود کشیدند. غیبت عجیب و هم‌زمان 6 نماینده از هر دو حزب باعث شد این تساوی تاریخی رقم بخورد.

تصویب تاریخی قطعنامه سنا شماره 185
29 اردیبهشت 1405 (19 مه 2026)

یک چرخش بزرگ سیاسی در واشینگتن رخ داد؛ سنای آمریکا برای نخستین بار نتوانست قطعنامه اختیارات جنگی را مسدود کند و طرح با رأی 50 به 47 به تصویب رسید. پیروزی دموکرات‌ها ناشی از یک استراتژی دقیق و غیبت‌های موازی در جبهه مقابل بود: سه سناتور جمهوری‌خواه (بیل کاسیدی، سوزان کالینز و لیزا مرکاوسکی) رسماً به قطعنامه رأی مثبت دادند، در حالی که غیبت هم‌زمان سه چهره با نفوذ جمهوری‌خواه یعنی جان کورنین، تام تیلیس و تامی تابرویل، کمر جناح شاهین‌های طرفدار جنگ را شکست و بزرگ‌ترین ضربه سیاسی را به دولت ترامپ وارد کرد.

تصویب قطعنامه مجلس نمایندگان شماره 86
14 خرداد 1405 (3 ژوئن 2026)

با تکیه بر پیروزی ماه مه در سنا، مجلس نمایندگان نیز سرانجام دژ دفاعی ترامپ را شکست و قطعنامه شماره 86 را با رأی 215 به 208 تصویب کرد تا کنگره رسماً حکم به خروج نیروها از درگیری با ایران بدهد.

211 دموکرات به همراه 4 جمهوری‌خواه شورشی (توماس ماسی، برایان فیتزپاتریک، وارن دافیدسون و تام بارت) جبهه پیروز را ساختند.

در سمت مقابل، 207 جمهوری‌خواه و تنها یک دموکرات (کوین کیلی) رأی منفی دادند. غیبت 7 نماینده اثرگذار از جمله پرامیلا جیاپال (دموکرات) و نانسی میس و رالف نورمن (جمهوری‌خواه) در کاهش آرای موافقان ترامپ بسیار حیاتی بود.

رد قطعنامه شماره 172 در مجلس سنا
(27 خرداد)

مجلس سنای آمریکا برای نهمین بار بر سر قطعنامه اختیارت جنگی رای‌گیری کرد که با اختلافی اندک (با 48 رأی مخالف در برابر 47 رأی موافق) در تصویب آن ناکام ماند./ تسنیم