پیشنهاد رسمی طرح اتصال مسیر ریلی و ترانزیتی مرزهای ایران و افغانستان

امیرحسین خدائی، پژوهشگر

 

طرح اتصال مسیر ریلی و ترانزیتی مرزهای ایران و افغانستان نقش کلیدی در توسعه همکاری‌های اقتصادی و منطقه‌ای ایفا می‌کند و ظرفیت ترانزیتی را افزایش می‌دهد.

 

 اهداف و چشم‌انداز:

توسعه شبکه ریلی میان ایران و افغانستان برای تسهیل حمل و نقل کالا و مسافر؛

بهره‌مندی از موقعیت جغرافیایی افغانستان به عنوان کشور بدون مرز آبی و اتصال به خلیج فارس، دریای خزر و غرب آسیا از طریق شبکه ریلی ایران

تسهیل تجارت معادن و مواد معدنی، مشتقات نفتی و … افغانستان با ایجاد مسیرهای ریلی پایدار؛

توسعه کریدورهای ترانزیتی با اتصال به شبکه‌های چین، آسیای مرکزی، آسیای قفقاز و غرب آسیا؛

استفاده از ظرفیت مسیر ریلی برای دسترسی بهتر افغانستان به بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی؛

تبدیل افغانستان به یک کریدور حیاتی برای ترانزیت کالا به شرق آسیا و بالعکس؛

اتصال به منطقه اقتصادی مکران و بنادر چابهار، بندر عباس و ماهشهر برای مسیر دسترسی مستقیم افغانستان به آب‌های آزاد و بازارهای بین‌المللی؛

ایجاد منطقه آزاد تجاری و گسترش بازارچه‌های مرزی مشترک برای تسهیل تجارت رسمی و رونق اقتصادی مناطق مرزی؛

تسهیل حمل‌ و نقل و جذب گردشگران درمانی از افغانستان به ایران.

 

 مزایای کلیدی طرح:

ایجاد مسیرهای ریلی پایدار و ایمن بین ایران و افغانستان؛

افزایش دسترسی افغانستان به بازارهای کشورهای حاشیه خلیج فارس، آسیای مرکزی، قفقاز و غرب آسیا؛

رونق تجارت معادن افغانستان و توسعه صنایع مرتبط؛

بهره‌برداری از ظرفیت‌های اقتصادی و بندری ایران در خلیج فارس و دریای خزر؛

کاهش هزینه‌ها و تسریع تجارت کالاهای حجیم و با ارزش بالا؛

ایجاد اشتغال پایدار و رونق بازارچه‌های مرزی؛

کاهش قاچاق با توسعه تجارت رسمی و افزایش سرمایه‌گذاری زیرساختی؛

تقویت همکاری‌های منطقه‌ای در حوزه ترانزیت و تجارت؛

تسهیل رفت‌وآمد تجاری، گردشگری و درمانی با برداشتن روادید برای شهروندان دو کشور؛

رفع موانع اداری و تسهیل انتقال کالا و مسافر؛

توسعه زیرساخت‌های لازم در بازارچه های مرزی برای توریسم درمانی.

فرصتی راهبردی و مهم در کم اثر کردن تحریم ها و تسهیل در مبادلات مالی و ارزی

 

 مزایای برداشتن روادید:

برداشتن روادید ممکن است نگرانی‌هایی درباره کنترل مرزها به همراه داشته باشد،

اما مزایای آن شامل تسهیل جریان تجاری،

افزایش تبادل گردشگر و توریسم درمانی،تقویت همکاری‌های فرهنگی و تجاری، کاهش و کنترل تردد های غیر مجاز، کاهش هزینه‌ها و زمان سفر است. با رعایت پروتکل‌های امنیتی، این اقدام فرصت‌های بزرگی برای توسعه منطقه‌ای فراهم می‌آورد.

 

 اهمیت توسعه چند پایانه مرزی:

برای جلوگیری از ازدحام و تأخیر و افزایش ظرفیت حمل‌ونقل، توسعه و اتصال چند پایانه مرزی ضروری است.

 

 نکته مهم امنیتی و رسانه‌ای:

با توجه به روابط حسنه میان ایران و افغانستان، اطلاع‌رسانی رسانه‌ای تا پیشرفت قابل توجه پروژه باید محدود و کنترل‌شده باشد.

 

 نتیجه‌گیری و پیشنهادات:

اجرای این پروژه توسعه همکاری‌های دوجانبه و منطقه‌ای را تسهیل می‌کند و فرصت‌های اقتصادی، ترانزیتی، درمانی و فرهنگی را ارتقا می‌دهد. همچنین در کم اثر کردن تحریم‌ها موثر است.

 

پیشنهاد می‌شود:

تشکیل کارگروه مشترک ایران و افغانستان برای پیگیری پروژه؛

انجام مطالعات فنی، اقتصادی و فرهنگی؛

توسعه زیرساخت‌های مرزی و لجستیکی؛

جذب سرمایه‌گذاری داخلی و بین‌المللی؛

تقویت همکاری‌های امنیتی؛

برنامه‌ریزی برای توسعه گردشگری درمانی و تسهیل سفر بیماران و گردشگران؛

توسعه و اتصال چند پایانه مرزی ریلی؛

مدیریت کنترل‌شده اطلاع‌رسانی رسانه‌ای؛

تدوین چارچوب‌های همکاری و امنیتی برای اجرای برداشتن روادید؛

ایجاد و توسعه مناطق آزاد تجاری و بازارچه‌های مرزی مشترک.