پیشنهاد رسمی طرح اتصال مسیر ریلی و ترانزیتی همه مرزهای ایران با عراق و توسعه شبکه ترانزیتی منطقه‌ای

امیرحسین خدائی، پژوهشگر

طرح اتصال مسیر ریلی و ترانزیتی مرزهای ایران با عراق به عنوان یک پروژه راهبردی و زیرساختی، نقش کلیدی در ارتقاء همکاری‌های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی دو کشور و همچنین منطقه ایفا می‌کند. این پروژه ضمن تسهیل جریان کالا و مسافر، با اتصال تمامی پایانه‌های مرزی مشترک به شبکه ریلی، زمینه توسعه تجارت، گردشگری و امنیت را فراهم خواهد ساخت.

 اهداف و چشم‌انداز پروژه:

اتصال تمامی پایانه‌های مرزی مشترک بین ایران و عراق (مانند باشماق، تمرچین، خسروی، شلمچه، مهران، چذابه و پرویزخان) به شبکه ریلی کشور؛

ایجاد مسیرهای ریلی کارآمد، ایمن و اقتصادی برای حمل و نقل کالا و مسافر؛

توسعه ظرفیت‌های ترانزیتی عراق از طریق اتصال به شبکه ریلی ایران و شبکه‌های بین‌المللی؛

تسهیل سفر زائران به کانون‌های زیارتی در ایران، عراق و عربستان؛

جذب سرمایه‌گذاری و توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی.

 مزایای کلیدی طرح:

اتصال همه پایانه‌های مرزی ایران و عراق به شبکه ریلی:

اتصال پایانه‌های مرزی مهم و استراتژیک ایران و عراق به شبکه ریلی، گامی حیاتی برای تسهیل جریان تجارت و مسافرت است. این اتصال، امکان بارگیری و تخلیه مستقیم کالا در نقاط مرزی را فراهم ساخته و فرآیند حمل و نقل را کوتاه، سریع و مقرون به صرفه می‌کند. با این اقدام، نه تنها ظرفیت ترانزیتی دو کشور به شکل قابل توجهی افزایش می‌یابد، بلکه زمینه‌ای برای توسعه پایدار اقتصاد مرزها نیز فراهم خواهد شد.

 گسترش شبکه ترانزیتی منطقه‌ای:

ایران به شبکه ریلی گسترده‌ای متصل است که کشورهای چین، روسیه، آسیای مرکزی، ترکیه و خاورمیانه را پوشش می‌دهد. اتصال عراق به این شبکه از طریق پایانه‌های مرزی، به این کشور اجازه می‌دهد تا به بازارهای جهانی دسترسی آسان‌تر و ارزان‌تری پیدا کند و به عنوان یک مسیر ترانزیتی مهم در منطقه مطرح شود.

 اتصال به دریای مدیترانه از طریق سوریه و لبنان:

این پروژه امکان اتصال عراق را از مسیر ایران و سوریه به بنادر دریای مدیترانه (لبنان و سوریه) فراهم می‌کند. این اتصال، عراق را به مسیرهای جدید صادراتی و وارداتی وصل کرده و وابستگی به بنادر خلیج فارس را کاهش می‌دهد. همچنین این مسیر، نقش کلیدی در رونق تجارت منطقه‌ای و گسترش همکاری‌های سیاسی و اقتصادی ایفا خواهد کرد.

 رونق گردشگری مذهبی و توسعه کریدور زیارتی:

ایجاد مسیر ریلی میان ایران و عراق و اتصال آن به عربستان، دسترسی میلیون‌ها زائر را به شهرهای زیارتی کربلا، نجف، مکه و مدینه آسان می‌کند. این کریدور زیارتی به توسعه اقتصاد محلی و افزایش درآمدهای پایدار برای هر دو کشور کمک خواهد کرد.

  کاهش قاچاق و ارتقاء امنیت مرزی:

وجود مسیرهای ریلی مجهز و اتصال پایانه‌های مرزی، امکان نظارت دقیق‌تر و کنترل موثرتر مرزها را فراهم ساخته و به کاهش قاچاق و جرایم مرزی کمک می‌کند. این موضوع به امنیت بیشتر منطقه منجر خواهد شد.

  توسعه اقتصادی مناطق مرزی و جذب سرمایه‌گذاری:

ارتباط ریلی پایانه‌های مرزی، با افزایش حجم مبادلات و تسهیل حمل و نقل، موجب آبادانی و رشد اقتصادی شهرها و مناطق مرزی ایران و عراق خواهد شد و زمینه جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی در بخش‌های لجستیک، حمل‌ونقل و گردشگری را فراهم می‌سازد.

 افزایش امنیت و رفاه سفرهای ریلی:

حمل و نقل ریلی به دلیل ایمنی بالا، نظارت مستمر و امکانات رفاهی بهتر، امنیت سفر زائران و مسافران را تضمین کرده و تجربه سفر را بهبود می‌بخشد.

 نتیجه‌گیری و پیشنهادات:

این پروژه اتصال همه پایانه‌های مرزی ایران و عراق به شبکه ریلی، به‌عنوان یک محور توسعه اقتصادی و فرهنگی، می‌تواند نقش محوری در تقویت جایگاه دو کشور در منطقه و عرصه بین‌المللی ایفا نماید. این اقدام، باعث افزایش ظرفیت ترانزیتی، گسترش بازارها، رونق گردشگری مذهبی و ارتقای امنیت مرزی خواهد شد.

 پیشنهاد می‌شود:

تشکیل کمیته مشترک تخصصی ایران و عراق جهت بررسی و اجرای اتصال پایانه‌های مرزی به شبکه ریلی؛

اجرای مطالعات فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی جامع برای تعیین مسیرها و نحوه بهره‌برداری؛

جذب مشارکت بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران خارجی با هدف تسریع روند اجرای پروژه؛

توسعه زیرساخت‌های مرتبط در پایانه‌های مرزی و ایجاد مراکز لجستیکی؛

همکاری امنیتی ویژه برای حفظ ایمنی خطوط و مسافران.